Call for Papers

Uitgelicht

“De Huid van Cleopatra: Etniciteit en Diversiteit in Oudheidstudies”

Detail uit: Cleopatra, Alexandre Cabanel 1887

Diversiteit en inclusiviteit in oudheidstudies is een groot thema. Het is een discussie die zich grotendeels in de Engelstalige academie lijkt af te spelen, maar ook in Nederland neemt het onderzoek rondom deze thema’s toe. Met deze bundel, die deel zal uitmaken van de Zenobiareeks, beoogt de redactie dan ook om recente inzichten omtrent diversiteit in de oudheid en (gebrek aan) diversiteit in oudheidstudies voor een breder publiek te ontsluiten. De volgende drie thema’s zullen aan bod komen:

  1. Hoe werd er in de oudheid tegen huidskleur en etnische kenmerken aangekeken? Wat zijn hiervoor de belangrijkste bronnen?
  2. Op welke manieren is sinds de vroegmoderne tijd de “klassieke” oudheid ingezet ter promotie van een eurocentrisch wereldbeeld en hoe heeft, andersom, dit wereldbeeld de bestudering van de oudheid gevormd?
  3. Hoe gaat het er aan toe in oudheidstudies anno nu en hoe kunnen zowel de kennis als het vakgebied breder toegankelijk worden?

Om het Nederlands publiek een divers beeld te kunnen geven, zullen uiteindelijke bijdragen 2.000-4.000 woorden bedragen. De redacteuren stellen een deel van de bundel samen op uitnodiging en een deel op basis van eigen voorstellen van auteurs. We nodigen u daarom uit, indien u op het thema van diversiteit en inclusiviteit in oudheidstudies actief bent en zou willen bijdragen aan deze bundel, om vóór 1 juni een voorstel (max. 250 woorden) en korte biografie (max. 50 woorden) naar redactie@stichtingzenobia.nl te sturen. Bij acceptatie zal de deadline van de volledige tekst 1 september 2021 zijn.

Kijk voor meer informatie over de Zenobiareeks, die wordt uitgegeven door Uitgeverij Verloren, hier.

Namens de redactie,

Emma Huig, Inger Kuin en Mirthe Liebregts

Terugblik & vooruitblik

Het jaar 2020 was op zijn zachtst gezegd een ongewoon jaar. Ook Stichting Zenobia heeft daar het hare van gemerkt: zo zagen we ons genoodzaakt het jaarlijkse, grote Zenobiacongres – dit jaar over Venetië – uit te stellen tot 2021. Gelukkig hebben we de rest van onze activiteiten digitaal kunnen voortzetten, en hebben we daar veel van u mogen verwelkomen. Ook in 2021 mag u weer veel van ons verwachten, steeds op verantwoorde en veilige wijze. 2021 zal het jaar worden van niet één, maar twee grote Zenobiacongressen: in februari of maart het uitgestelde 15e Zenobiacongres “Van de Lagune tot de Levant: Venetië en het Oosten” en op 30 oktober het 16e Zenobiacongres over de figuur Jozef/Yusuf in vele vormen door de eeuwen heen. Van de Bijbel en de Koran tot Thomas Mann, en van een Swahili 19e-eeuws gedicht afkomstig van de Keniaanse kust tot Rembrandt van Rijn. Hierbij zal Zenobia voor het eerst samenwerken met de Openbare Bibliotheek Amsterdam. Meer van onze activiteiten in 2021 vindt u hier.

Al met al kijken we met genoegen terug op het 2020. Het was het derde en laatste jaar van het vierde bestuur van Zenobia. In 2020 heeft het bestuur de doelstellingen van de stichting uitgebreid. Naast het bevorderen van wetenschappelijk onderzoek en het overbrengen van de laatste inzichten naar een groter publiek – die doelstelling kent u – wil stichting Zenobia tentoonstellingen en actueel werk van musici en kunstenaars een culturele en historische context geven, en verbreding en verdieping bieden bij actuele oost-westverhoudingen.

We verwelkomen een (gedeeltelijk) nieuw bestuur: Maurits de Leeuw (voorzitter), Michèle Meijer (secretaris), Sven Betjes (penningmeester), Emma Huig (commissaris intern), Tim Vroegindeweij (bestuurslid acquisitie) en Hilde Zwart (publiciteit). Daarmee nemen wij afscheid van onze bestuursleden die de afgelopen drie of zelfs zes jaar aan het roer hebben gestaan: Martje de Vries, Thomas Hart, Evelien Roels en Karin de Vries.

Zenobialezing ‘Arachne en de imams’

De jaarlijkse Zenobia-lezing wordt dit jaar gehouden tijdens de Week van de Klassieken. Prof. dr. David Rijser (bijzonder hoogleraar Antiekenrecepties aan de Rijksuniversiteit Groningen, en tevens werkzaam als classicus en cultuurhistoricus aan de Universiteit van Amsterdam) deelt zijn kennis over vertellers, verhalen en cultuurgeschiedenis in klassieke en Arabische tradities.

Donderdag 10 september | 20.00 – 21.30 uur | Livestream vanuit het Rijksmuseum van Oudheden | toegang: gratis

Niet alleen de inhoud van onze verhalen zegt iets over wie we zijn. Ook de manier waarop we ze vertellen doet dat. Er lijkt in dit opzicht een verschil te bestaan tussen het pluriforme, weelderige en labyrint-achtige model van bijvoorbeeld de Duizend-en één-nacht, en de sterke narratieve en thematische eenheid van een epos als Vergilius’ Aeneis, die in de westerse cultuur lang normatief is geweest. Ook in onze beeldtradities lijkt er een verschil te zijn in opvattingen over ‘narrativiteit’ en eenheid tussen de westerse en islamitische cultuur. In Arachne en de imams onderzoekt David Rijser hoe die verschillen ontstaan zijn en waar ze vandaan komen. Daarmee laat hij zien dat juist uit de manier waarop we verhalen vertellen, blijkt hoezeer zowel het Westen als de Arabische cultuur ieder op een eigen manier – maar veel broederlijker dan vaak wordt gedacht – de erfenissen van de klassieke oudheid heeft verwerkt.

Georganiseerd in samenwerking met het Rijksmuseum van Oudheden, in het kader van de Week van de Klassieken (3 t/m 13 september 2020)

Meld u hier aan voor de livestream

De Week van de Klassieken in het Rijksmuseum van Oudheden is dit jaar uitsluitend online te volgen via livestreams. Alle lezingen, symposia en workshops zijn gratis beschikbaar. U hoeft geen extra programma’s te downloaden of te installeren op uw computer. Na aanmelding ontvangt u een link, waarmee u via de browser op uw pc, laptop, tablet of smartphone de activiteit kunt volgen. De livestream is vanaf een kwartier voor aanvang online.

CALL | DE ZENOBIABEURS

For English please click here

De Zenobiabeurs is bedoeld ter ondersteuning van de bestudering van oost-west relaties in het Middellandse Zeegebied en het zichtbaar maken van de resultaten van dit onderzoek voor een breed publiek. De beurs nodigt uit tot studie en output in de breedste zin van het woord: een eindproduct zou kunnen zijn een te publiceren artikel, een (foto)tentoonstelling, een podcast, een vlog, een mini-documentaire of enige andere vorm die openbaar toegankelijk is. In de begroting mogen dan ook uiteenlopende kosten worden opgenomen, bijvoorbeeld reis- en verblijfskosten, onderzoekskosten of productiekosten. Stichting Zenobia is te allen tijde bereid om mee te denken over geschikte (publicatie)platformen en de aanvrager bij te staan in de bemiddeling hiervan. 

Wij staan open voor aanvragen van eenieder die gepassioneerd en gemotiveerd is om een interessant, creatief, concreet en haalbaar plan te realiseren en daarbij financiële (of andere) ondersteuning nodig heeft. Het is niet noodzakelijk om geaffilieerd te zijn aan een wetenschappelijke instelling en aanvragers die een breed maatschappelijk draagvlak representeren worden van harte aangemoedigd om hun projectplan in te dienen. Stichting Zenobia streeft er uitdrukkelijk naar met deze oproep (ook) buiten haar gebaande paden te treden: aanvragen van bijvoorbeeld onafhankelijke journalisten, kunstenaars, musici, middelbare scholieren die een goed idee hebben om het klassieke talen onderwijs inclusiever te maken, enthousiaste studenten en nieuwe Nederlanders of statushouders die het oostelijk Middellandse Zee gebied als geen ander kennen worden van harte verwelkomd.

Stichting Zenobia kent vanaf 2020 tweejaarlijks een bedrag van maximaal 1000 euro toe. Dit bedrag kan in zijn geheel of gedeeltelijk worden aangevraagd, afhankelijk van de behoefte aan en de noodzaak tot ondersteuning. De deadline voor aanvragen voor de Zenobiabeurs 2020 is 25 oktober 2020, 23:59 uur. Meer informatie vindt u hier.

Dr. Inger Kuin wordt de nieuwe hoofdredacteur van de Zenobiareeks

Stichting Zenobia verwelkomt met veel trots en genoegen dr. Inger Kuin als de nieuwe hoofdredacteur van onze Zenobiareeksredactie. Inger is werkzaam als docent aan de University of Virginia, haar onderzoek beslaat de geschiedenis van het Romeinse Oosten, met een nadruk op filosofie, religie en literatuur in dit gebied. We zien zeer uit naar de koers die zij met de reeksredactie gaat varen.

Om te zien wat er eerder in de Zenobiareeks verscheen kunt u hier een digitaal rondje door onze boekwinkel maken

Zenobialezing 2 april afgelast

In overeenstemming met het besluit van het Rijksmuseum van Oudheden om het museum voorlopig te sluiten teneinde de indamming van COVID-19, en daarmee de Week van de Klassieken te verplaatsen naar september 2020, delen wij u mee dat de Zenobialezing door David Rijser op 2 april is komen te vervallen. Wij houden u op de hoogte over wanneer en hoe de lezing alsnog plaats gaat vinden. Heeft u vragen? Contact ons via info@stichtingzenobia.nl.

Van Troje tot Traditie: het voortleven van de verwoeste stad

Op donderdag 11 april organiseert Stichting Zenobia in samenwerking met het Rijksmuseum van Oudheden een avondsymposium in het kader van de Week van de Klassieken 2019. Drie jonge onderzoekers zullen hun licht laten schijnen over het voortleven van Troje in drie vaak onderbelichte cultuurgebieden. Ivo Wolsing (Radboud Universiteit Nijmegen) zal spreken over Troje in Middeleeuws Frankrijk; Dr Baukje van den Berg (Österreichische Akademie der Wissenschaften) zal de stad belichten vanuit Byzantijns perspectief; Dr Gunay Uslu (Universiteit van Amsterdam) zal de avond afsluiten met een lezing over Troje en Homerus in Osmaans Turkije. De toegang is gratis, aanmelden kan hier.

19:30-20:00       Ontvangst met koffie en thee
20:00-21:45       Lezingen in de Tempelzaal

Troje zonder Homerus: Klassiekenreceptie in Middeleeuws Frankrijk – Ivo Wolsing (RU)

Het verhaal van Troje is onlosmakelijk verbonden met de Homerische epen. Maar hoe zag men de stad in een tijd waarin kennis van het Grieks niet aanwezig was? In mijn lezing ga ik in op hoe auteurs in twaalfde-eeuws Frankrijk Troje en de Trojaanse oorlog beschrijven. Ik zal laten zien hoe de middeleeuwse verbeelding van de stad een interessant amalgaam is van klassieke en Bijbelse motieven, en hoe zaken die speelden in middeleeuws Frankrijk weergaves van de stad kleurden. Op deze manier zal duidelijk worden hoe middeleeuwse auteurs omgingen met het repertoire dat zij tot hun beschikking hadden, en hoe ze verschillende motieven verenigden tot een zeer eigentijdse weergave van de Trojaanse oorlog.

Troje in het Byzantijnse klaslokaal – Dr Baukje van den Berg (Österreichische Akademie der Wissenschaften)

Homerus’ Ilias speelde een centrale rol in het Byzantijnse schoolcurriculum. Deze lezing neemt u mee naar het klaslokaal van twee Byzantijnse onderwijzers in twaalfde-eeuws Constantinopel, Eustathius van Thessaloniki en Johannes Tzetzes. Beiden gebruikten Homerus en de geschiedenis van de Trojaanse Oorlog in hun grammatica- en retoricaonderwijs en hebben verscheidene werken nagelaten die inzicht geven in de rol van de Ilias in hun onderwijspraktijk. Hoe maken Eustathius en Tzetzes Homerus relevant voor de twaalfde-eeuwse student? Wat vertellen hun werken ons over de culturele en didactische rol van de Ilias in de Byzantijnse periode?

Homerus, Troje en de Turken – Dr Gunay Uslu (UvA)
Homerus, de archeologie van Troje en in het bijzonder de opgravingen die Heinrich Schliemann in het laat negentiende-eeuwse Osmaanse Rijk verrichtte, kennen een omvangrijke en waardevolle historiografische traditie. Echter, vrijwel al het onderzoek binnen deze traditie gaat uit van Westerse bronnen, waarbij  nagenoeg geen aandacht is geschonken aan Osmaanse betrokkenheid en belangen (the locals). Het Homerische erfgoed inspireerde ook de Osmaans-Turkse verbeelding en culturele tradities.

Analyse van Osmaanse bronnen en interactie tussen Osmaanse en West-Europese archeologen, politici en diplomaten, en de culturele en politieke kaders waarin zij opereerden, belicht de Osmaanse positie en hun perspectief op Homerus en Troje.

LABRYS REIZEN | Xerxesreis

Als we Herodotos, de ‘vader van de geschiedschrijving’, mogen geloven, was Griekenland in de vroege vijfde eeuw vóór Christus de schouwplaats van een van de grootste internationale conflicten tot dan toe. Het betrof een conflict tussen het Westen en het Oosten dat grote gevolgen had voor het zelfbewustzijn van de Grieken: de beroemde Perzische Oorlogen. De Perzische koningen zagen zich als heersers van de hele wereld. Maar aan de randen van die wereld was een klein land dat telkens weerstand bood. In 490 vóór Christus had koning Dareios al een poging gedaan om Athene te bereiken, maar hij stuitte op succesvol Atheens verzet in de Attische kustplaats Marathon. Tien jaar later begon zijn zoon koning Xerxes aan een strafexpeditie, die tot een kortdurende bezetting van Griekenland leidde tot aan de Slag bij Plataiai in 479 vóór Christus.
Op deze reis, georganiseerd door Labrys Reizen, treedt u in de voetsporen van Xerxes en zijn enorme Perzische leger en bezoekt u verschillende slagvelden en andere markante locaties die met de oorlogen in verband werden en worden gebracht. Steeds staat de vraag centraal: wat is de relatie tussen het landschap en de tekst van Herodotos over de Perzische Oorlogen? Deze tocht brengt u naar een aantal befaamde archeologische sites, zoals de Atheense Akropolis en Delphi, en wat minder bekende, maar wel zeer interessante plaatsen met veel natuurschoon! Zowel voor de reiziger die nog niet met Griekenland bekend is als voor de ervaren Griekenlandganger heeft deze tocht veel te bieden.

Voorkennis is niet nodig. Er wordt relevante literatuur beschikbaar gesteld en deze gaan we – samen met Herodotos’ tekst – bespreken op de locaties zelf. Natuurlijk is er ook voldoende gelegenheid om van al het goede te genieten dat Griekenland te bieden heeft.

Voor meer informatie en inschrijven klikt u hier.

NB: Bij het invoeren van de code XERXES18 ontvangt u 50 euro Zenobiakorting!

 

Zenobia Essayprijs 2016 voor Dr. Inger Kuin

Het bestuur van de Stichting Zenobia is verheugd te melden dat de Zenobia Essayprijs 2016 is uitgereikt aan dr. Inger Kuin van de Rijksuniversiteit Groningen voor haar artikel: ‘Inside Jokes. Lucian, Tatian and Mohammed cartoons’.

Kuin onderzoekt de moderne problematiek rondom Mohammedcartoons aan de hand van Lucianus en de omgang met grappen over goden in de oudheid. De jury, onder leiding van Eric Moormann, prees Kuin vanwege haar scherpe pen, originele invalshoek en actuele onderwerpkeuze.

Lees hier meer over de Zenobia Essayprijs.